Sabado, Hunyo 12, 2021

Hangad kong lagi'y kalayaan

HANGAD KONG LAGI'Y KALAYAAN

ako'y aktibista, anak ng dalawang obrero
parehong kaytagal naging kawani ng gobyerno
mga mahal kong magulang na kapwa retirado
at kapwa pinarangalan sa kanilang serbisyo

subalit ayaw nilang ako'y maging aktibista
naunawaan ko naman bakit ganoon sila
pinili kong landas ay inunawa naman nila
lalo't marami akong nakikitang inhustisya

ako raw ang uukit ng aking kinabukasan
ako'y pinag-aral pagkat tungkulin ng magulang
di man sila sang-ayon, di ako pinabayaan
hanggang marating ang kolehiyo'y sinubaybayan

ako'y Katipunero ng makabagong panahon
aral sa Kartilya ng Katipunan hanggang ngayon
paglaya mula sa pagsasamantala ang layon
pagbabago ng bulok na sistema'y aking misyon

hangad ko'y lipunang pantay, lipunang makatao
na tao'y nakikipagkapwa't nagpapakatao
hangad ko rin ang kalayaan ng uring obrero
mula sa kuko nitong sistemang kapitalismo

ako'y aktibista, hangad kong lagi'y kalayaan
ito'y tanging aral mula sa kanunu-nunuan
bansa'y huwag hahayaang sakupin ng dayuhan
huwag hayaang pagsamantalahan ng puhunan

- gregoriovbituinjr.
06.12.2021
World Day Against Child Labor

Biyernes, Hunyo 11, 2021

Maging mahinahon

MAGING MAHINAHON

nag-init na naman ako nang mawalan ng tinta
ang gamit kong bolpen, talagang nakakadismaya
dahil yaong nasa utak ay malilimutan na
mula sa haraya'y taludtod na tila mahika

mabuti na lang at si misis ako'y sinabihan
huwag mainit ang ulo, problema'y anong gaan
mamaya lang, bagong bolpen ako'y kanyang binigyan
di lang isa, di lang dalawa, kundi maramihan

sa pagsagot ng sudoku, ang tinta na'y nawala
naubusan na ng tinta sa pagkatha ng tula
at pagminuto sa pulong ng manggagawa't dukha
maging mahinahon upang problema'y di lumala

ang bolpen ay talagang nauubusan ng tinta
ngunit huwag hayaang maubusan ng pasensya
tulad ng pagkaubos ng manibalang na mangga
na puno'y sa susunod na taon pa mamumunga

huwag daanin sa init ng ulo, ani misis
ang anumang kawalan ay kaya nating matiis
at sa pagiging mahinahon ay huwag magmintis
kung bolpen mo'y walang tinta, gamitin muna'y lapis

- gregoriovbituinjr.
06.11.2021

Soneto sa mga kamote ng lansangan

SONETO SA MGA KAMOTE NG LANSANGAN

Bakit wala kayong helmet na nagmomotorsiklo?
Nakita ni Ka Nelly Tuazon ay sadyang seryoso
Pag nadisgrasya ba kayo'y sinong sisisihin n'yo?
Kayhirap masakuna't baka mabagok ang ulo

Kapatid ng bayaw ko'y walang helmet, nadisgrasya
Pagkat may biglang tumawid na bata sa kalsada
Biglang preno ng motorsiklo't tumilapon siya
Nabagok, nadala pa sa ospital, namatay na

Minsan, disgrasya'y di maiwasan, di man kumurap
Pamilya ba'y handa pag buhay nawala sa iglap?
Na kung nag-helmet lang sana'y baka buhay pang ganap
Ah, disgrasya'y pumapatay nga ng mga pangarap

Ang hinihingi ng kasama'y simple lamang naman
Mag-helmet na kayo, mga kamote ng lansangan!

- gregoriovbituinjr.
06.11.2021

Palaisipan

PALAISIPAN

palaisipan ang maraming nangyayari noon
na di mo batid bakit nauulit pa rin ngayon
kung nais marinig ang awitan ng mga ibon
puno'y itanim, palayain sila't di ikulong

paano nga ba sasagutan ang bawat sudoku
kung nababalisa kang makakita ng numero
nakakabalisang lalo ang gawain ng trapo
na magpayaman lang sa poder ang kita ng tao

kayraming nagyoyosi, sa gasul pa magsisindi
hirap ba sila't posporo'y di pa nila mabili
katawan ko'y kaybigat, nais kong magpamasahe
matiyak ko lang may pambayad ako't pamasahe

pag napuno na'y dapat nga raw kalusin ang salop
lalo na't tiwali sa kabang bayan ang natutop
lalo't sa pandarambong mga trapo'y anong sinop
habang kayraming mamamayan yaong nagdarahop

ang buhay ni Archimedes ay napag-aralan ko
na sa panahong sinauna'y bantog na sa mundo
nagkakalkula ng solusyon sa math, inistorbo
ng kawal ng kalaban at pinaslang ngang totoo

sa krosword nga'y kayrami kong nabatid na salita
na ginamit kong sadya sa panahong napapatda
sa bawat pagkatha ng kwento, sanaysay at tula
haraya'y nariyan kahit nakapangalumbaba

- gregoriovbituinjr.
06.11.2021

Pagmumuni-muni

PAGMUMUNI-MUNI

nakalikha muli ng talon ang nagdaang bagyo
sa bundok habang narinig kong umaalimpuyo
sa karagatan, at pagbaha sa lungsod na ito
na di ko batid kung mga nasalanta'y paano

lumambot ang lupang dati'y aspaltadong kaytigas
na animo'y pinagpapalo ng bagyong kayrahas
nahintakutan ang mga astig at maaangas
na di malaman anong gagawin, saan pupulas

anang paham sa kawikaan niyang anong rikit
bato-bato sa langit, tamaa'y huwag magalit
habang nalulumbay akong walang masambit-sambit
kundi sana'y matulungan din ang kawawang pipit

ika nga, di tayo sinusukat sa ating lungkot
o kaya naman ay sa pag-iisa't pagkabagot
kundi sa labanan kung saan tayo nasasangkot
para sa panlipunang hustisyang masalimuot 

di malilimot ang buhay sa nagisnang panahon
obrero'y biktima pa rin ng kontraktwalisasyon
umulan ma't umaraw, sa bawat isyu'y tutugon
hanggang malutas ang problema't tayo'y makabangon

- gregoriovbituinjr.
06.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala habang naglalakbay pauwi mula sa isang lalawigan

Sa muling pagninilay

SA MULING PAGNINILAY

anong tamis ng ngiti ng diwata niring buhay
habang nakatalungko lamang ako't nagninilay
araw-gabi ang gawain ng makata ng lumbay
na taludtod at saknong ay pinagtatagning husay

kapara ng ngiti'y asukal na di napaparam
na habang nagsusuyuan ay para kaming langgam
buti na lang, walang ibang nangangagat na guyam
matamis na suyuan ay kaysarap ngang manamnam

tumingala't pinagmasdan ko ang langit na bughaw
diwata'y nagsisilbing init sa gabing maginaw
siya ang preno sa pagmamaneho kong magaslaw
ang ligaya ng makata ng lumbay sa tag-araw

patuloy raw niyang babasahin bawat kong tula
na produkto ng haraya, ng dusa ko't pagluha
na mula sa dibdib na dama ang ligaya't tuwa
ah, patuloy lang ako sa tungkuling magmakata

- gregoriovbituinjr.
06.11.2021

Huwebes, Hunyo 10, 2021

May araw din pala ang tangan kong panulat

MAY ARAW DIN PALA ANG TANGAN KONG PANULAT
(EVERY JUNE 9 IS NATIONAL BALLPOINT PEN DAY)

aba'y may araw din palang tinalaga sa bolpen
sa manunulat tulad ko'y dapat ipagdiwang din
lalo na't araw-gabi'y tangan ang bolpen kong angkin
upang magamit sa bawat akda kong susulatin

tinalaga sa nagdaang pitumpu't walong taon
ibig sabihin, noong digma, panahon ng Hapon
at naungusan na ang fountain pen at lapis ngayon
dahil dito'y kayraming akda ang nasulat noon

halimbawa'y liham ng pag-ibig sa sinisinta
sa mga nanliligaw pa lang ay liham-pagdiga
sa mga manunulat ay pag-akda ng nobela
sa mga makatang kinakatha'y tula tuwina

noon, tinta ng pluma'y di raw pantay na totoo
kaya maraming imbentor, ito'y inasikaso
salamat sa magkapatid na Laszlo't Gyorgy Biro
at itong bolpen ay naimbento't naging produkto

milyon-milyong bolpen na ngayon yaong nalilikha
at nakakarating na rin sa iba't ibang bansa
upang mabiling mura ng masa, kahit ng dukha
gamit sa komunikasyon at pagsulat ng madla

- gregoriovbituinjr.
06.09.2021
National Ballpoint Pen Day

Pinaghalawan:

NATIONAL BALLPOINT PEN DAY

Grab your ballpoint pen and write this on your calendar. June 10th of each year, National Ballpoint Pen Day recognizes the useful writing utensil and commemorates the anniversary of the patent filing on June 10, 1943. 

Before 1943, anyone who wanted to write a letter or scribble some notes on a piece of paper used a fountain pen or pencil. Now the dominant writing instrument, the ballpoint pen was originally conceived and developed as a cleaner and more reliable alternative to the quill and fountain pens. In earlier years, many attempts by inventors led to failed patents as their inventions did not deliver the ink evenly. They also had overflow and clogging issues. However, in June of 1943, the brothers Laszlo and Gyorgy Biro obtained their patent for the ballpoint pen, revolutionizing how many write letters and conduct business. 

Today, manufacturers produce ballpoint pens by the millions and sell them worldwide. As a promotional tool, ballpoint pens find their way into our hands from advertisers of all sorts assuring that we always have a ballpoint pen handy, too.

Pag may suloy na ang itinanim

PAG MAY SULOY NA ANG ITINANIM

patuloy pa rin akong nagtatanim ng pag-asa
lalo sa panahong ito'y apektado ang masa
sa lupit ng pandemyang dinulot ay pagdurusa
sa marami't di matingkalang pag-asa'y wala na

sa panahon ng pandemya'y natuto nang magtanim
sa mga walang lamang boteng plastik na nakimkim
sa puso't diwang ang kawalan ay di na maatim
naging magsasaka sa lungsod, huwag lang manimdim

buti't may mga suloy na ang mga tanim kong halaman
na tanda ng tiyaga at pag-asang inaasam
sana'y patuloy silang makarating sa tagpuan
hanggang biyayang mula sa tiyaga'y masumpungan

tara, tayo rin ay maging magsasaka sa lungsod
magtanim-tanim at urban farming ay itaguyod
tinitiyak kong ang inyong pamilya'y malulugod
lalo na't mamunga ang inyong pagpapakapagod

- gregoriovbituinjr.
06.10.2021
National Ballpoint Pen Day

Ang tungkulin ng makata sa salita

ANG TUNGKULIN NG MAKATA SA SALITA

may samutsaring salitang kayganda ngang aralin
lalo't mga ito'y nasa talatinigan natin
tungkulin ng mga makatang ito'y paunlarin
gawing popular sa madla't maunawaan man din

may salita ring minsan ay ayaw nating pakinggan
dahil tumutukoy sa tagong ari sa katawan
may salitang animo'y may bahid ng kabastusan
o maging katatawanan pag napapag-usapan

ngunit makatang tulad ko'y may tungkulin sa wika
sa saliksik, may katumbas ang maraming salita
katumbas na katutubo sa salitang banyaga
maganda ring aralin ang salitang makaluma

lambiyan, lambiyaw, ang lambitong ay alitaptap
pukot panulingan, pukot panggilid, pukot dalag
hanging balaklaot, timugan, amihan, habagat
kayrami pa nating di alam, dapat ding mamulat

makata'y may tungkulin sa akda nila't diskurso
at mabasa't maunawa ang ibang diyalekto
magamit sa sanaysay o tula o kuro-kuro
muling paggamit ng salita't lumaganap ito

- gregoriovbituinjr.
06.10.2021
National Ballpoint Pen Day

* kuhang litrato ng makatang gala mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 155

Miyerkules, Hunyo 9, 2021

Sa papag na kahoy

SA PAPAG NA KAHOY

wala akong tinitiklop na kulambo o banig
pagbangon sa umagang mabanas, mahalumigmig
wala ring kumot pag natulog sa papag o sahig
wala ring pakialam kung dama'y gabing kaylamig

mahalaga sa pagtulog ay mapikit ang mata
at sa gayon lamang ako nakapagpapahinga
walang borloloy tulad ng malalambot na kama
ang unan man ay aklat, may ginhawang nadarama

doon ko inaalagata ang maraming paksa
doon nakakatagpo ang diwatang minumutya
na sa panaginip ay palaging kasalamuha
kaya madalas na tulala ang abang makata

naroon lang sa papag sa bawat kong paninimdim
sa pagitan ng bukangliwayway at takipsilim
di ako papayag na basta mabulid sa dilim
upang lamunin lang ng halimaw, ng kanyang talim

sa bawat pagdurusa'y saksi ang papag na iyon
kasangga sa bawat pagsisikap ko't nilalayon
di ko na inaasahang makapaglilimayon
habang pinagmamasdan ang kislap ng dapithapon

- gregoriovbituinjr.
06.09.2021
Writers' Rights Day

Araw ng karapatan ng manunulat (Writers' Rights Day)

ARAW NG KARAPATAN NG MANUNULAT (WRITER'S RIGHTS DAY)

dalawampu't siyam na taon nang nakararaan
nang Writers' Rights Day sa Amerika'y pinasimulan
ng unyon at grupong manunulat na karapatan
ang pangunahing isyung kanilang dedepensahan

karapatang pantao ang karapatang magsulat
kalayaan nilang magpahayag at magsiwalat
karapatang halungkatin ang isyu at magmulat
taliwas man sa pamahalaan ang naisulat

ayon sa kasaysayan: ang  National Writers Union, 
ang Authors Guild, Published Authors Network, 
the Science Fiction and Fantasy Writers of America, 
Romance Writers of America, at inilunsad nila
ang dalawang oras na protesta sa Grand 
Central Terminal, kung saan nilagdaan
ang Declaration of Writers’ Economic Rights.
Dagdag pa: writers called for more timely 
and higher pay, additional pay for subsequent 
use of their work, increased copyright protection,
better treatment of writers by publishers. 

ang mga isyu:  difficulty in getting health insurance, 
establishing a minimum standard for writers’ contracts, 
making publishers assume or share the cost of libel 
insurance, and giving writers a fair amount of time 
to return advances on canceled projects.

nasa tatlumpung organisasyon ng manunulat
ang sumama sa rali't kanilang isiniwalat
ang mga nasabing isyung tila nakagugulat
subalit katotohanan ang kanilang inulat

ganyan din ba ang isyu ng manunulat sa atin?
maraming katulad, ngunit ito'y ating aralin
may sariling batas din ang bansang dapat alamin
ngunit pagbuo ng araw na ito'y ating dinggin

oo, Writers' Rights Day sana'y mapagtibay sa bansa
pagkat manunulat ay kabilang sa manggagawa
dapat maorganisa't magpahayag din ng sadya
upang manunulat sa bansang ito'y di kawawa

- gregoriovbituinjr.
06.09.2021
Writers' Rights Day

Mga pinaghalawan:

https://web-holidays.com/blog/2020/05/07/june-09-writers-rights-day/

June 09: Writers Rights Day

Writers Rights Day was created in 1992 to bring attention to the plight of B-list authors (and many A-listers too). At the first observance writers from the Authors Guild, the National Writers Union, the Published Authors Network, the Romance Writers of America, and the Science Fiction and Fantasy Writers of America staged a two-hour protest at Grand Central Terminal, where they signed a Declaration of Writers’ Economic Rights.

Among the issues were the difficulty in getting health insurance, establishing a minimum standard for writers’ contracts, making publishers assume or share the cost of libel insurance, and giving writers a fair amount of time to return advances on canceled projects.

We’ve all heard about the multi-million-dollar book deal, but that is rare. A 2018 Authors Guild survey found the average writer make $6,080. Some full-time writers have $20,300. Authors also contend with canceled contracts and having their book abandoned when a publisher is bought out by a new company.

https://www.checkiday.com/83991d992707bf19b8146ef531049365/writers-rights-day

WRITERS' RIGHTS DAY

On the first Writers' Rights Day, held on June 9, 1992, writers called for more timely and higher pay, additional pay for subsequent use of their work, and increased copyright protection. About 30 organizations sponsored the day, including the National Writers Union, the Authors Guild, the Published Authors Network, the Romance Writers of America, and the Science Fiction and Fantasy Writers of America. The organizations claimed that writers were being ignored and abused by publishers.

As part of the day, a rally calling for higher pay and better treatment of writers by publishers was held at Grand Central Station in New York City. The Declaration of Writers' Electronic Rights was signed at the rally. Chapters of the National Writers Union held workshops and demonstrations around the country. Although the official observance of the day appears to only have been in 1992, the day has lived on informally since.

Samutsaring nilay

SAMUTSARING NILAY

kagabi, parang musika ang huni ng kuliglig
tila dumating ang diwatang kaylambing ng tinig
habang nag-aawitan silang parang mga kabig
na sa atas ng diwata'y kaagad manlulupig

subalit kaninang umaga, sa aking pagbangon
may nagsisigawan at nagkakasiyahang miron
may isnatser na nahuli't binugbog pa ng maton
dumating ang parak subalit sinong ikukulong

umulan kagabi kaya ang paligid ay baha
nasok sa silid kaya pala ang semento'y basa
habang sa labas, nagtatampisaw ang mga bata
nakakatuwa ang ginawa nilang munting bangka

at ngayon, tanghali na'y di pa nakapag-almusal
maliban lamang sa naritong kape at pandesal
na di pa rin nagagalaw, lumamig na sa tagal
habang ang makata'y nakatulalang parang hangal

patuloy sa trabaho, patuloy ang pagsasalin
ng iba't ibang dokumento o mga sulatin
tila ba sabik magtrabaho, ayaw pang kumain
nakatutok ang isip sa nasimulang gawain

maraming balakid, mga hadlang, nakahambalang
di lang sa paligid o landas niyang hinahakbang
kundi sa pinagninilayang manggang manibalang
ibibigay kay misis sa panahong lupa'y tigang

- gregoriovbituinjr.
06.09.2021
Writers' Rights Day

* litratong kuha ng makatang gala habang naglalakad sa Ermita, Maynila

Laro ng maestro

LARO NG MAESTRO

habang nagninilay ay pagmasdan din ang paligid
at baka may masagi tayong di pa natin batid
matatanto kung bakit may sagabal o balakid
sa buhay na masalimuot o sala-salabid

nang mapanood ang maestro sa kanyang paglaro
na kahit nasa lumbay ka't dusa'y di manlulumo
sa mga panayam sa kanya'y may tugon at payo
lalo't siya'y nagwawagi kung saan-saang dako

nakatalungko akong pinagninilayang sadya
ang payo ng maestrong sa ngiti'y di mahalata
ang taguri'y Bata upang maiba sa Matanda
na sa bawat tangan ng tako'y ano't matutuwa

mahikero sa bola, di naman basketbolista
magtitisa, mag-iisip, animo'y may pisika
minsan, pinapasok ang bola sa pabanda-banda
sa tirang di tiyak ay napapahanga ang masa

turing sa maestrong dakila'y pinakamagaling
sa lupa ng mga Puti, Pinoy ay nakapuwing
ako'y napagod sa panonood kaya humimbing
at may nasulat sa diwa habang pabiling-biling

- gregoriovbituinjr.
06.09.2021
Writers' Rights Day

Martes, Hunyo 8, 2021

Patuloy ang paggawa ng yosibrick

PATULOY ANG PAGGAWA NG YOSIBRICK

ngayong World Oceans Day, patuloy na nagyo-yosibrick
ang inyong lingkod dahil karagata'y humihibik
pagkat siya'y nalulunod na sa upos at plastik
kayraming basurang sa dagat na'y nagpapatirik

masdan mo kung anong nabibingwit ng mangingisda
pulos basura ang nalalambat imbes na isda
di ba't ganito'y kalunos-lunos, kaawa-awa
basura'y pumulupot na sa tangrib at bahura

kaya sa munting gawa'y di na nagpatumpik-tumpik
wala mang makapansin sa gawa't di umiimik
na marami nang tao sa mundo'y nag-eekobrik
at ngayon, pulos upos naman sa yosibrick project

masdan mo ang mga pantalan, liblib na aplaya
hinahampas-hampas ng alon ang laksang basura
habang wala tayong magawa sa ating nakita
marahil dahil di alam na may magagawa pa

plastik at upos ay isisiksik sa boteng plastik
pulos plastik, walang halo, ang gawaing ekobrik
upos ng yosi'y tinitipon naman sa yosibrik
baka may magawa upang dagat ay di tumitik

paulit-ulit na problema'y paano malutas
laksa-laksang basura'y talagang nakakabanas
ekobrik at yosibrik na pansamantalang lunas
ay pagbabakasakali't ambag kong nilalandas

- gregoriovbituinjr.
06.08.2021
World Oceans Day