Soneto sa patatas

SONETO SA PATATAS

mabuti't may mga patatas na marami-rami
na ngayong lockdown ay may makakain pa rin dini
lalo't sa kwarantinang ito'y di na mapakali
di basta makalabas, di ka basta makabili

mag-eksperimento, gawin ay sari-saring luto
gayat-gayatin, ilaga, pag kumulo'y ihango
o kaya naman sa noodles, patatas ay ihalo
o gawing French fries, pangmeryenda, kahit di ilako

ang mahalaga ngayon, may patatas na sasagip
lalo na't may pandemya'y may pagkaing halukipkip
ang makapaghanda ng wasto'y walang kahulilip
pamilya'y di magugutom o kung solo'y may kipkip

kung patatas ay makasagip, aming pasalamat
at nakatulong siya sa panahong di masukat

- gregoriovbituinjr.
08.08.2021

Maaliwalas na sa C.R.

MAALIWAS NA SA C.R.

madilim, mabanas, walang liwanag sa kubeta

maliban sa ilaw na sisindihan mo tuwina

napagpasyahang lagyan ng jalousy, binutas na

wala pang salaming ilalagay, wala pang pera

huwag lang mainip, malalagyan din ng jalousy

mahalaga'y nasimulan na't mayroon nang silbi

kahit walang ilaw sa kubeta'y mabuti-buti

lalo't umaga't tanghali'y maliwanag na dini

kung walang tao sa opisina'y tatambay doon

nagbabawas man, naisusulat ang inspirasyon

kubeta'y payapang lugar, nagiging mahinahon

ilalabas ang sama ng loob, anuman iyon

pagpapaunlad ng opisina'y talagang wagas

upang damang alinsangan ay tuluyang malutas

kahit sa simpleng C.R. ay inangat na ang antas

na maliit mang espasyo'y naging maaliwalas

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tinutuluyang opisina ng paggawa

Bagong lababo sa opis

BAGONG LABABO SA OPIS

ang lumang lababo'y anong liit, nasisikipan

malukong at di magkasya ang huhugasang pinggan

at napagpasyahang iyon ay tuluyang palitan

upang maglagay ng lababong anong lapad naman

habang pinagmasdan ko naman ang paggawa nila

mula sa lumang lababong kanilang dinistrungka

kinayas ang semento upang lababo'y magkasya

butas ng lababo'y may tubong tagos sa kanal pa

isa nang pag-unlad mula sa dating anong sikip

upang maalwanan sa paghuhugas ang gagamit

sasabunan at babanlawan anumang mahagip

baso, tasa, pinggan, kutsara't tinidor na bitbit

panatilihing laging walang tambak na hugasin

isa itong panuntunang dapat lang naming sundin

sino bang magtutulungan kundi kami-kami rin

kaya lababo'y alagaan at laging linisin

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* mga litratong kuha ng makatang gala sa tinutuluyang opisina ng paggawa

Tanong ng manggagawa

TANONG NG MANGGAGAWA

"Bakit manggagawa ang unang magsasakripisyo

para isalba ang negosyo?" tanong ng obrero

ito ba'y nakaliligalig na tanong sa iyo?

ah, dapat pag-isipang mabuti ang tugon dito

nang magkapandemya, sinara ang mga pabrika

ekonomya'y bumagsak, di napaikot ang pera

tila hilong talilong ang mga ekonomista

kung paano ibangon ang nasaktang ekonomya

trabaho'y tigil, sa manggagawa'y walang pansahod

kayraming apektado, gutom ay nakalulunod

ayuda'y minsan lang natanggap, ngayon nakatanghod

saan kukuha ng ipangkakain sa susunod

nang magluwag ang lockdown, tila nagbalik sa normal

pinapasok ng kapitalista'y mga kontraktwal

halos di papasukin ang manggagawang regular

kontraktwalisasyon na pala'y muling pinairal

pamahalaan naman, negosyo'y inayudahan

bine-bail out upang negosyo'y di raw magbagsakan

bilyon-bilyon sa negosyo, sa obrero'y libo lang

baka ekonomya'y maiangat daw ng tuluyan

lumilikha ba ng ekonomya'y kapitalista

di ba't manggagawa ang lumikha ng ekonomya

kaya bakit negosyo ang unang isinasalba

na para bang ating mundo'y pinaiikot niya

"Bakit manggagawa ang unang magsasakripisyo

para isalba ang negosyo?" tanong ng obrero

isang tanong pa lang ito, na napakaseryoso

na dapat sagutin nang husay ng ating gobyerno

kung di iyan matugunan pabor sa manggagawa

ang bulok na sistema'y dapat nang baguhing sadya

halina't patuloy kumilos tungo sa adhika

na lipunang makatao'y itatag ng paggawa

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* mga litratong kuha ng makatang gala sa pagkilos ng manggagawa sa harap ng DOLE sa Intramuros noong Hulyo 23, 2021

Paglalaba't pagsasampay

PAGLALABA'T PAGSASAMPAY

mga kwelyo'y pinagtiyagaang kusut-kusutin
kilikili't manggas ay pinagsikapang sabunin
pundiyo ng pantalon at singit ng salawal din
sinabon, kinusot, binanlawan, nagawa ko rin

sinampay ko sa labas at hinanger isa-isa
kung hindi uulan, baka bukas lang ay tuyo na
dahil lockdown at mag-isa lamang sa opisina
ay kayrami ring nagawa tulad ng paglalaba

oo, sa opisina, dahil bantay ako roon
doon naabutan ng lockdown, lungga ko na iyon
kay-agang matulog ngunit kay-aga ring bumangon
sa madaling araw itutula ang inspirasyon

munting bagay man ang maglaba'y mahalagang paksa
dahil mahalagang gawain ng isang makata
ang paglalaba'y tulad din ng pagkatha ng tula
mula sa pagsabon, pagkusot at pagbanlaw kaya

mga damit ay pipigain hanggang sa isampay
patutuyuin, pag natuyo'y isuot mong husay
tulad ng pagtulang sinimulan sa pagninilay
sinabon, kinusot, binanlawan ang paksang taglay

hanggang binanlawang damit ay tuluyang pigain
isampay, patuyuin, may mabangong susuutin
tulad ng tulang pinagnilayan ayy susulatin
na balang araw sa madla'y maaaring bigkasin

- gregoriovbituinjr.
08.07.2021

Pagpapakadalubhasa sa wika

PAGPAPAKADALUBHASA SA WIKA

lockdown ay pagkakataon sa tulad kong makata
halimbawa'y pagpapakadalubhasa sa wika
pagbabasa ng Balarila ng Wikang Pambansa
U.P. Diksiyonaryong Filipino'y basahin nga

tula'y daluyan ko ng pakikipagtalastasan
mga saliksik na salita'y dito ang lagakan
kung paano ginagamit, di lang ang kahulugan
pag-aambag ng salita'y pagsisilbi sa bayan

makalikha man lang ng isang tula bawat araw
ay tatlumpung tula bawat buwan ang natatanaw
paksa'y masaya man  o tinarakan ng balaraw
sa ambag at pananaliksik ay huwag bibitaw

di man guro sa anumang paaralan sa bansa
dahil makata, sa wika magpakadalubhasa
ginagamit sa tula ang katutubong salita
gamitin din sa kwento't sanaysay, di lang sa tula

PALABUSAKIT pala'y ningas-kugon, nasaliksik
HALIBYONG pala ang fake news, SIKLAT naman ay toothpick
PEYON TUGAW ang touch move sa chess, isa pang saliksik
SALIMBUBOG ang dikyang puti, ingat, at kaybagsik

bukod sa aliping sagigilid at namamahay
ay may tinatawag pa palang ALIPING PAMUWAT
KUMAG ay pinong pulbos na nakadikit sa bigas
KUMAG din ay hanip o maliliit na kulisap

magbasa-basa't magsaliksik ang aking layunin
saliksik sa masa ibahagi'y aking tungkulin
ilahad sa sanaysay, kwento, tula, o awitin
ambag na upang wikang Filipino'y paunlarin

- gregoriovbituinjr.
08.07.2021

* ang mga salitang nasa malalaking titik ay mula sa mga nalikhang tula ng makata

Paksa'y nasa paligid lang

PAKSA'Y NASA PALIGID LANG

lockdown na naman, nasa bahay lang, walang magawa
ngunit kayraming gagawin, maraming malilikha
ikutin ang mata, nasa paligid lang ang paksa
sa mumunting bagay ay may maikukwentong sadya

pigtal na tsinelas, bulok na gulay, bato, baso
sapatos, lata ng sardinas, maruruming plato
isopropyl alcohol, alkohol na gin, lababo
plastik, titisan o ashtray, upos ng sigarilyo

labahin, salawal, pantalon, sando, tabo, balde
bote ng alak, serbesa, isang tasa ng kape
bintilador, takure, kaldero, siyanse, lente
baryang piso, limang piso, sampung piso, at bente

magsaliksik din, magbasa, diksiyonaryo'y tingnan
ano ang wing chun kung fu, yawyan, sikaran, shotokan
sino sina Bruce Lee, Jet Li, Donnie Yen, at Jackie Chan
sino sina Joker, Riddler, Penguin, Robin at Batman

pangsalok, pangligo, pampunas, panghugas, pandikit
paksa'y nasa paligid lang, maganda o malupit
ilantad mo ang pagsasamantala't panlalait
sadyang kayraming paksang masusulat mo ng sulit

- gregoriovbituinjr.
08.07.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa kanyang paligid

Gamiting wasto ang wi-fi

GAMITING WASTO ANG WI-FI

binabayaran ang wi-fi tapos di gagamitin
ano ka, hilo? wi-fi ay imaksimisa mo rin
gamitin sa pananaliksik, huwag aksayahin
gamitin ng gamitin, lalo't binabayaran din

magkano ang isang buwan? nasa sanlibong piso?
o higit pa? at depende kung ano ang wi-fi mo?
kaysa di ginagamit at nauubos lang ito
tapos ay babayaran mo ang buwanang bill nito

kaya narito akong patuloy sa pagsaliksik
kahit sa munti kong lungga'y waring nananahimik
at nagsusulat ng mga akdang wala mang bagsik
ngunit mararamdaman mo ring tila ito'y lintik

pinaghirapang akda'y ibahagi sa internet
upang mabasa rin ng madla't di ito mawaglit
i-upload sa facebook o blog ang anumang nahirit
kaysa magmukmok, habang may wi-fi kang nagagamit

isip-isip ng paksa, pag-aralan ang lipunan
akda'y pagnilay-nilayan, paglingkuran ang bayan
gamitin ang panahon nang may wastong kamalayan
habang may wi-fi sa masa'y makipagtalastasan

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

Agosto'y Buwan ng Wika't Kasaysayan

AGOSTO'Y BUWAN NG WIKA'T KASAYSAYAN

parang pinagtiyap ng pagkakataon ba naman
para sa mga makata't manunulat ng bayan
na pagsapit ng Agosto'y may dobleng pagdiriwang
pagkat buwang ito'y Buwan ng Wika't Kasaysayan

napili itong buwan ng Agosto bilang Buwan ng Wika
sa buwang sinilang ang Ama ng Wikang Pambansa
Agosto'y makasaysayan nang sinilang ang bansa
nang sedula'y pinunit ng Katipunerong sadya

sinabatas ang dalawang pagdiriwang na ito
upang halaga nito'y alalahanin ng tao
bansang may sariling wika't kasaysayang totoo
bilang pagsulong ng identidad ng Filipino

kasaysayan ay talakayin sa wikang sarili
habang sariling wika'y gamiti't ipagmalaki
at sa pamamagitan nito tayo'y nagsisilbi
sa sambayanan na marapat lamang ipagbunyi

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

* Ang Agosto bilang Buwan ng Wikang Pambansa ay batay sa Proklamasyon Blg. 1041, s. 1997, habang ang Agosto bilang Buwan ng Kasaysayan ay batay naman sa Proklamasyon Blg. 339, s. 2012

Ituring man akong makatang hampaslupa

ITURING MAN AKONG MAKATANG HAMPASLUPA

kahit ituring pa akong hampaslupang makata
ay magpapatuloy pa rin sa layon ko't adhika
habang nakatalungko sa loob ng aking lungga
at pinagninilayan ang mga isyu ng dukha

makatang hampaslupang malayo ang nilalakad
nang kapwa dukha'y kausapin saanman mapadpad
upang mapang-api't bulok na sistema'y ilantad
at sa pamamagitan ng kathang tula'y ilahad

hampaslupang makatang madalas ay nasa rali
ng obrero, magsasaka't maralitang kakampi
tibak na isyu ng maliliit ang sinasabi
pinakikitang may pakialam sa nangyayari

makatang hampaslupang may layuning ilarawan
ng patula ang pagsasamantala sa lipunan
hangad ay pagbabago't paggalang sa karapatan
nang kamtin ng bayan ang panlipunang katarungan

hampaslupang makatang matatag at may prinsipyo
nilalabanan ang pang-aabuso't abusado
nagnanasang magtatag ng lipunang makatao
nang walang pagsasamantala ng tao sa tao

makatang hampaslupang tigib ng pagdaralita
hampaslupang makatang tipid sa pagsasalita
dukha man, dignidad ay inaalagaang pawa
dangal ko'y huwag salingin, lalaban akong sadya

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

* litratong kuha noong SONA 2021 sa Commonwealth Avenue sa Lungsod Quezon

Sa muling pagtatahi ng gunita

SA MULING PAGTATAHI NG GUNITA

muli na naman akong nagtatahi ng gunita
binabalikan ang alaala ng pagkabata
hanggang sapitin ang panahon ng pagbibinata
pati na kung paano magsimulang magmakata

natutong ipagtanggol ang karapatang pantao
at panlipunang hustisya'y ipaglabang totoo
niyakap ng kusa ang mapagpalayang prinsipyo
hanggang sa huling hininga'y ipagtatanggol ito

asawa'y nakilala sa isyu ng kalikasan
usapin ng basura't plastik ay pinag-usapan
pageekobrik at iba't ibang isyu'y nalaman
at naimbitahang magsalita sa paaralan

subalit di ko maiwan ang pagkatha ng tula
at isulat at bigkasin ang samutsaring paksa
sa parlamento ng lansangan, sa harap ng madla
ipinahahayag ang nasasaloob at diwa

mula sa gunita, mga salita'y tinatahi
nang lalong pahigpitin ang bigkis sa minimithi
napapatunganga sa ulap ng ilang sandali
habang sa aking lungga'y naritong nakalupagi

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

* litratong kuha noong SONA 2021 sa harap ng NHA

Bilin sa sarili

BILIN SA SARILI

huwag kang mag-isip ng tula habang nagsasaing
tingnan ang ginagawa hanggang sa ito'y mainin
mahirap nang dahil dito'y masunugan ng kanin
ah, di masarap ang sunog, iyong pakaisipin

huwag humarap sa webinar habang nagluluto
huwag tumutok sa kompyuter habang kumukulo
ang nilaga't baka sa pagmamadali'y mapaso
pagluluto'y tapusin munang may buong pagsuyo

habang ginagawa ang tulang ito'y tigil muna
tapos na ba ang niluluto mo't nawiwili ka
oo nga pala, baka sinasaing ko'y sunog na
teka lang, sandali, at salamat sa paalala

bilin iyan sa sarili upang di masunugan
ng niluto't sumarap naman ang pananghalian

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

Sa unang araw ng panibagong lockdown

SA UNANG ARAW NG PANIBAGONG LOCKDOWN

napakatahimik ng paligid, umuulan man
walang mga tao sa labas, walang halakhakan
simula na ng lockdown, walang tao sa lansangan
gayunpaman, ang bahay at buhay ay pag-isipan

bawal lumabas lalo't panahon ng kwarantina
sana'y may tinago kang pagkain, may bigas ka pa?
pinaghandaan mo ba ang pagkain ng pamilya?
subalit paano kung sa bahay ay nag-iisa?

malungkot, walang trabaho, di ka rin makalabas
ikutin ang mata sa paligid, magpunas-punas
magtanggal ng alikabok, i-tsek kung meron pang gas
labhan ang damit, linisin ang sapatos, tsinelas

magluto lang ng sapat upang di kayo gutumin
lalo sa panahon ng lockdown, magtipid-tipid din
pag nakapag-imis sa paligid saka isipin
ang ibang gawain, tulad ng balak na sulatin

labinlimang araw na lockdown, kaytagal na lubha
nasa loob man ng bahay ay huwag tumunganga
kayraming lilinisin, lalabhan, maraming gawa
pagandahin ang paligid upang di maasiwa

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021

* Muling pinairal ng pamahalaan ang mahigpit na lockdown sa Metro Manila mula Agosto 6 hanggang 20, 2021

Isang tula sa Buwan ng Wika

ISANG TULA SA BUWAN NG WIKA

pinagtanggol na ni Asedillo ang sariling wika
bago pa si Quezon maging Ama ng Wikang Pambansa
kung propagandista'y Espanyol ang ginamit na wika
sa mga Katipunero'y tampok ang ating salita

bilang makata, tinitingala ko silang idolo
upang payabungin pa't paunlarin ang wikang ito
ang makita sa U.P. Diksiyonaryong Filipino'y
ginagamit ko sa tula't binabahagi sa tao

tayo ang bansang sinasalita ang wikang sarili
ngunit pagdating sa dokumento'y isinasantabi
pawang nakasulat sa Ingles, tayo mismo ang saksi
kahit na sa ating batas, sa Ingles tayo nawili

di rin natin ginagamit ang katutubong baybayin
o magtatag ng pahayagang baybayin ang sulatin
mga akda man ng bayani'y sa baybayin limbagin
na paraan din upang sariling wika'y paunlarin

kaya ngayong Buwan ng Wika'y muling pahalagahan
ang mga tagapagtanggol ng wika ng sambayanan
bayani ng wikang sarili'y halina't pagpugayan
habang pinauunlad din natin ito ng tuluyan

- gregoriovbituinjr.
08.06.2021