Lunes, Nobyembre 11, 2024

Bone marrow biopsy

BONE MARROW BIOPSY

isinagawa kagabi
ng mga doktor
yaong bone marrow biopsy
sa aking misis
bone marrow pala'y bulalo
ng ating buto
pangatlong testing na iyon
sa isyung blood clot
o pamumuo ng dugo
na nagbara na
sa kanyang mga bituka
di makapasok
ang nutrients at oxygen
baka mabulok
ang ilang mga bahagi
niyong bituka
pag di agad naagapan
nag-surgery na
hanggang ngayon di pa batid
ng mga doktor
ang sanhi bakit nag-blood clot
sa may bituka
negative ang unang testing
at pangalawa
ikatlo pag nag-positive
matutukioy na
ang sanhi ng pagba-blood clot
nang malapatan
na ng kaukulang lunas
upang si misis
ay gumaling na sa sakit
na dinaranas

- gregoriovbituinjr.
11.11.2024

Linggo, Nobyembre 10, 2024

Salà ng ina

SALÀ NG INA

ano kayang klase siyang ina?
na binugaw ang apat na anak
na edad dalawa, apat, anim
at panganay na labingdalawa

paglabag na iyon sa OSAEC
o batas na Online Sexual Abuse
and Exploitation of Children, bakit
niya nagawa'y salang kaylupit 

sadyang kawawa ang mga bata 
sa nakagugulat na balita 
sa hirap ng buhay, ang nagawa
ng ina'y krimen, kaytinding salà

paano pag anak na'y lumaki?
sila kaya sa ina'y kakampi?
ang ina ba nila'y masisisi?
o salang ito'y isasantabi

- gregoriovbituinjr.
11.10.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, 11.10.2024, p.2

Sabado, Nobyembre 9, 2024

Hemoglobin

HEMOGLOBIN

nang dinala ko na sa ospital si misis
mababa na pala ang kanyang hemoglobin
terminong iyon ay noon ko lang narinig
red blood cell na'y di makabigay ng oxygen

maraming terminong dapat kong matutunan
nang maunawaan ang mga kahulugan
terminong medikal na dapat kong malaman
upang si misis ay aking maalagaan

limang punto lamang ang hemoglobin niya
ang normal pala niyon ay labingdalawa
unang linggo pa lang, ilang bag ng dugo na
sa mga testing, nakitang anemic siya

at kagabi, muling sinalinan ng dugo
si misis, ako naman ay nakatalungko
ramdam ko ang kanyang pagdurusa't siphayo
minamasdan ko siya't talagang hapong-hapo

- gregoriovbituinjr.
11.09.2024

* litratong kuha sa ika-18 araw namin sa ospital

Biyernes, Nobyembre 8, 2024

Salin ng tula ni Charlie Chaplin

SALIN NG TULA NI CHARLIE CHAPLIN
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nilason ng kasakiman ang diwa ng tao,
na binarikadahan ng poot ang daigdig,
na ala-gansang hinakbangan tayo sa dusa't
pagdanak ng dugo.

Nakagawa tayo ng mabilis,
subalit sarili natin ay ipiniit.
May makinaryang ang bigay ay kasaganaan
ngunit nilulong tayo sa pangangailangan.

Ginawa tayong mapanlait ng ating nalalaman;
ang ating talino, matigas at hindi mabait,
Labis tayong nag-iisip at kaunti ang nararamdaman.

Higit pa sa makinarya,
kailangan natin ang sangkatauhan.
Higit pa sa talino,
kailangan natin ng kabutihan at pagkamahinahon.

Kung ang mga katangiang ito'y wala
buhay ay magiging marahas at lahat ay mawawala.

~ Charlie Chaplin

* ang mga litrato ay mula sa isang fb page
11.08.2024

Si Sir Charles Spencer Chaplin, Jr., KBE (Abril 16, 1889 – Disyembre 25, 1977), mas kilala bilang Charlie Chaplin, ay isang Ingles na komedyanteng aktor at tagagawa ng pelikula na nagkamit ng mga parangal sa Academy Awards. Naging isa sa mga pinakasikat na artista, gayon din bilang isang tagagawa ng pelikula, kompositor at musikero noong nauna at gitnang panahon ng "Klasikong Hollywood" ng pelikulang Amerikano. (Wikipedia)

A poem by Charlie Chaplin

Greed has poisoned men's souls,
has barricaded the world with hate,
has goose-stepped us into misery
and bloodshed.

We have developed speed,
but we have shut ourselves in.
Machinery that gives abundance
has left us in want.

Our knowledge has made us cynical;
our cleverness, hard and unkind.
We think too much and feel too little.

More than machinery,
we need humanity.
More than cleverness,
we need kindness and gentleness.

Without these qualities,
life will be violent and all will be lost.

Barya lang po sa umaga

BARYA LANG PO SA UMAGA

nagtraysikel ako upang puntahan
ang pinapakay sa isang tanggapan
upang pagamutan ay mabayaran
upang hirap ng loob ay maibsan

nag-aayos ng mga dokumento
para sa guarantee letter na ito
pupuntahan ang mga pulitiko
DSWD at PCSO

nasa ospital pa kasi si misis
dahil sa sakit niyang tinitiis
sa ospital ay maagang umalis
kaya dapat pagkilos ko'y mabilis

buti't sa bulsa ko'y may mga barya
ika nga, "barya lang po sa umaga"
ang aking misis nawa'y gumaling na
sabi, habang may buhay, may pag-asa

- gregoriovbituinjr.
11.08.2024

* kuha ang litrato, Nobyembre 7, 2024

Huwebes, Nobyembre 7, 2024

Babantayan kita magdamag

BABANTAYAN KITA MAGDAMAG

mahal ko, ako'y narito lang
upang punan ang pagmamahal
di man ngayon makapaglibang
dahil narito sa ospital

gagawin ko ang makakaya
kahit ikaw ay nahihimbing
patuloy pa ring umaasa
na ikaw talaga'y gagaling

habang nariyang nakaratay
tandaang naririto ako
hindi magsasawang magbantay
sa ospital para sa iyo

nawa'y lalagi kang matatag
nang gumaling na't mapanatag

- gregoriovbituinjr.
11.07.2024

Miyerkules, Nobyembre 6, 2024

Tricyle blg. 001

TRICYCLE BLG. 001

bilang 001 ang tricycle kong nasakyan
ibig sabihin una siya sa listahan
naisip ko ngang 007 ay abangan
parang James Bond 007, lilitratuhan

at gagawan ko iyon ng mahabang tula
marahil maikling kwento o kaya'y dula
na sinakyan iyon ng mga manggagawa
na serbisyo sa bayan ay mahaba-haba

natsambahan ko lamang makasakay doon
habang tinatrabaho yaong nilalayon
habang nararamdaman sa sikmura'y gutom
habang wala nang oras sa paglilimayon

tricycle 001 at James Bond 007
nakakatuwang karanasan na sa akin
tricycle 007 sana'y masakyan din
upang may tula't kwento akong kakathain

- gregoriovbituinjr.
11.06.2024

* kuha sa tricycle na nasakyan ng makatang gala, Nobyembre 6, 2024

Martes, Nobyembre 5, 2024

Pang-14 na araw na namin sa ospital

PANG-14 NA ARAW NA NAMIN SA OSPITAL

hanggang ngayon, nagbabantay pa sa ospital
kay misis na nakaratay na ng matagal
panglabing-apat na araw na namin dito
ang asam ko'y gumaling na siyang totoo

ako ang bantay dahil ako ang asawa
at ang mahalaga ay lalakarin ko pa
ang dokumento upang humingi ng tulong
sa ilang ahensyang maaaring tumugon

salamat din kay Regine na kasama niya
sa trabaho na umaasiste talaga
halinhinan kami sa pagbantay kay Libay
na kapara ng ilaw sa gabi'y patnubay

kaytindi na ng sakit niyang tinitiis
na sa pang-apat na araw siya'y tinistis
ng mga doktor pagkat malapot ang dugo
na nagbabara sa bituka, ay, nakupo

sana'y umalwan na ang kanyang pakiramdam
at gumaling nawa sa kanyang karamdaman
lahat ng asam na tulong sana'y dumating
at si misis sa kanyang sakit na'y gumaling

- gregoriovbituinjr.
11.05.2024

Abito at sotana

ABITO AT SOTANA

akala ko'y pareho ang abito at sutana
subalit sa palaisipang ito'y magkaiba
Siyam Pababa: Damit ng pari; Sagot: Abito
na kaiba naman sa Damit ng sakristan dito

Apatnapu't Isa Pahalang: Damit ng sakristan
Sagot: Sotana; magkaiba nga ng kahulugan
subalit sa ibang palaisipan, ang sotana
at abito ay magsingkahulugan sa kanila

na sa palaisipang ito'y pinag-ibang sadya
kaya may bagong natutunan ang abang makata
ang pari at sakristan ay may magkaibang baro
kahit parehong puti ay agad mong mahuhulo

ang sotana'y sa sakristan, ang abito'y sa pari
sa mga kahulugan ay may bagong nahahawi
dagdag-kaalaman at paglalaro ng salita
na magagamit sa sanaysay, kwento't ibang akda

- gregoriovbituinjr.
11.05.2024

* mula sa pahayagang Pang-Masa, Nobyembre 5, 2024, p.7

Lunes, Nobyembre 4, 2024

Kwentong manananggal

KWENTONG MANANANGGAL

may multong sa kanya'y nagtanong:
"bakit ka kalahating multo?"
at ang sagot niyang pabulong:
"noon ay manananggal ako"

napakapayak ng istorya
ng nagmumultong manananggal 
kaya pala namatay siya
ay di nakita ang natanggal

niyang kalahating katawan
nang minsang sumikat ang araw
wala na siyang nabalikan
at siya'y tuluyang nalusaw

sa komiks man ay patawa lang
ni Mang Nilo na nagsalaysay
kwento ng kaibang nilalang
ngunit may lagim yaong taglay

- gregoriovbituinjr.
11.04.2024

* komiks istrip mula sa pahayagang Pang-Masa, Nobyembre 2, 2024, p.7

Na-redtag sa ospital

 

NA-REDTAG SA OSPITAL

akala ko'y sa pulitikal na gawain lamang
maaaring ma-redtag, pati pala sa ospital
pag halagang kalahati'y di agad nabayaran
iyan ang naranasan namin nang dito'y tumagal

pag redtag ka, lahat ng gamot ay bibilhin mo na
kahit madaling araw ay gigising ka talaga
paano kung disoras ka maghahanap ng pera
upang makabili ng kailangan sa parmasya

isa itong karanasang sadyang masalimuot
lalo't pakiramdam ko'y para bang binabangungot
lalo't mister ng pasyente'y tibak na walang sahod

napupuyat, walang tulog maghapon at magdamag
sa kalagayan ni misis dapat magpakatatag
lalo't hanggang dito sa ospital pa'y nare-redtag

- gregoriovbituinjr.
11.04.2024

Linggo, Nobyembre 3, 2024

Himaton ay YOU at YOUR

HIMATON AY YOU AT YOUR

sa cryptogram na palaisipan
YOU at YOUR ang himaton ko o clue
imbes THE o THEM ang kasagutan
dahil sinilip ang angkop dito

salamat sa dyaryo't may libangan
at pinagkakaabalahan ko
pag nagbabantay sa pagamutan
kay misis na naopera rito

kaysarap laruin ng cryptogram 
na pampatalas ng ating ulo
na talaga mong kagigiliwan
pampatay-inip at ehersisyo

- gregoriovbituinjr.
10.03.2024

* "When you change your thoughts, remember to also change your world." ~ Norman Vincent Peale
* mula sa Philippine Star, Nobyembre 3, 2024, p.2

Makakalikasang supot ng botika

MAKAKALIKASANG SUPOT NG BOTIKA

bumili ako ng bitamina
doon sa Mercury Drug kanina
supot na papel nila'y kayganda
at may tatak pang-ekolohiya

magandang paalala sa atin
upang mga itatapon natin
plastik man iyon o papel man din
ay sa maayos natin dadalhin

Reduce, Reuse, Recycle ang tatak
paalala itong munti't payak
na dapat namang maging palasak
nang basura'y di magtambak-tambak

salamat at may abisong ganyan
na talagang pangkapaligiran
na sana'y sundin ng mamamayan
para rin sa ating kabutihan

- gregoriovbituinjr.
11.03.2024

18,756 ang inabusong bata noong 2023

18,756 ANG INABUSONG BATA NOONG 2023
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sa Philippine Star na may petsang Nobyembre 2, 2024, may dalawang sulatin hinggil sa karapatan ng mga bata. Ang una, na nasa pahina 4, ay pinamagatang "18,756 children's rights violations recorded in 2023" at ang Editoryal na nasa pahina 8 ay may pamagat namang "Protecting Children".

Narito ang apat na unang talata ng balita, na malaya nating isinalin sa wikang Filipino:

"Over 18,000 reports of child violations have been documented in the country for 2023, a majority of which were cases of rape and acts of lasciviousness, the Council for the Welfare of Children (CWC) said yesterday.

Based on the records of the Philippine National Police-Women and Children Protection Center, a total of 18,756 reports of child violation were logged for the year 2023. Of this number, 17,304 were “rape and acts of lasciviousness.”

“Since 2016, these are the top violations committed against children,” CWC executive director Angelo Tapales said.

According to him, this month’s 32nd celebration of the National Children’s Month (NCM) is focused on advocating an end to all forms of violence against children."

(Mahigit 18,000 ulat ng mga paglabag sa bata ang naidokumento sa bansa nitong 2023, karamihan dito'y pawang kaso ng panggagahasa at gawaing mahahalay, ayon sa Council for the Welfare of Children (CWC) kahapon.

Batay sa talaan ng Philippine National Police-Women and Children Protection Center, nakapagtala ng kabuuang 18,756 na ulat ng paglabag sa karapatan ng bata sa taong 2023. Sa bilang na ito, 17,304 ang “panggagahasa at gawaing mahahalay.”

"Mula 2016, ito ang mga nangungunang paglabag na ginawa laban sa mga bata," sabi ni CWC executive director Angelo Tapales.

Ayon sa kanya, ang ika-32 na selebrasyon ng National Children’s Month (NCM) ngayong buwan ay nakatuon sa pagsusulong ng pagwawakas sa lahat ng uri ng karahasan laban sa mga bata.)

Basahin naman natin ang unang apat na talata sa Editoryal, na malaya rin nating isinalin sa wikang Filipino.

"Aside from being the month for remembering the dead, November is also marked as National Children’s Month. Sadly, the situation for millions of Filipino children is grim.

The Department of Social Welfare and Development reported that at least 18,756 cases of child rights violations, many involving physical and sexual violence, were recorded nationwide in 2023. These were only the cases that were reported. Child welfare advocates say that many cases of domestic violence and sexual exploitation of children go unreported because the perpetrators are the victims’ parents or guardians themselves.

A 2020 study conducted by the United Nations Children’s Fund reported that the Philippines “has emerged as the center of child sex abuse materials production in the world, with 80 percent of Filipino children vulnerable to online sexual abuse, some facilitated even by their own parents.” Child welfare advocates say the COVID lockdowns worsened the problem, with children confined at home with their abusers.

The victims are typically too young to resist or understand that they are being abused. Among children who are old enough to understand, there are also those who genuinely believe they are helping their families survive, even if their parents are the ones subjecting the children to online sexual abuse and exploitation."

(Bukod sa buwan ng paggunita sa mga namatay, tinukoy din ang ang Nobyembre bilang National Children’s Month o Pambansang Buwan ng mga Bata. Nakalulungkot, mapanglaw ang kalagayan ng milyun-milyong batang Pilipino.

Iniulat ng Department of Social Welfare and Development na hindi bababa sa 18,756 ang kaso ng paglabag sa karapatan ng mga bata, na karamihan ay may kinalaman sa pisikal at sekswal na karahasan, ang naitala sa buong bansa noong 2023. Ito lang yaong kasong naiulat. Sinasabi ng mga tagapagtaguyod ng kapakanan ng bata na maraming kaso ng karahasan sa tahanan at sekswal na pagsasamantala sa mga bata ang hindi naiuulat dahil ang mga may sala mismo'y mga magulang o nag-aalaga mismo sa mga biktima.

Sa isang pag-aaral noong 2020 na isinagawa ng United Nations Children's Fund, naiulat na ang Pilipinas ay “lumitaw bilang sentro ng produksyon ng mga materyal ng sekswal na pang-aabuso sa mga bata sa mundo, kung saan 80 porsiyento ng mga batang Pilipino ang bulnerable sa onlayn na pang-aabusong sekswal, ang ilan ay ginawa mismo ng kanilang sariling magulang.” Sinabi ng mga child welfare advocate na pinalala ng COVID lockdown ang problema, kasama ang mga bata na nakakulong sa bahay kasama ang mga nang-aabuso sa kanila.

Kadalasang napakabata pa ng mga biktima upang labanan o maunawaan nilang sila'y inaabuso. Sa mga batang nasa hustong gulang na upang makaunawa, mayroon ding mga tunay na naniniwalang tinutulungan nilang mabuhay  ang kanilang pamilya, kahit na ginagamit ng kanilang mga magulang ang mga bata sa onlayn na sekswal na pang-aabuso at pagsasamantala.)

Nakababahala ang dalawang akdang itong lumabas sa Philippine Star, na sana'y matugunan ng mga kinauukulan, at maging ng mga mamamayan. Paano nga ba mababawasan ang ganyang pagsasamantala sa mga bata? Paano maiiwasang mismong mga magulang pa o mga nag-aalaga pa sa mga bata ang magsamantala sa kanila?

Mayroon tayong pandaigdigang kasunduan upang maprotektahan ang mga bata, tulad ng Convention on the Rights of the Child. Nakalagay nga sa isang talata sa Preambulo nito:

Isinasaisip na, gaya ng ipinahiwatig sa Deklarasyon ng mga Karapatan ng Bata, "ang bata, dahil sa kanyang pisikal at mental na kawalan ng gulang, ay nangangailangan ng mga espesyal na pananggalang at pangangalaga, kabilang ang naaangkop na legal na proteksyon, bago at pagkatapos ng kapanganakan",

Isinasaisip na, tulad ng ipinahiwatig sa Deklarasyon ng mga Karapatan ng Bata, "ang bata, dahil sa kanyang pisikal at mental na imatyuridad, ay nangangailangan ng mga espesyal na pananggalang at pangangalaga, kabilang ang naaangkop na legal na proteksyon, bago at pagkatapos ng kapanganakan",

Naiisip kong buong isalin sa wikang Filipino, kung sakaling wala pa, ang Convention on the Rights of the Child sa wikang Filipino, sa wikang madaling maunawa ng masa, ng mga guro at mga magulang, bilang munti kong ambag upang mabawasan o matigil na ang pang-aabuso sa mga bata. Sa ngayon, ang aking pananaw sa mga nabasa kong ulat at editoryal ay idinaan ko sa tula.

WAKASAN ANG PANG-AABUSO SA MGA BATA

ulat na'y higit labingwalong libong bata
ang inabuso noong nakaraang taon
ulat itong tunay na nakababahala
na dapat talagang pagtuunan ng nasyon

National Children's Month ang buwan ng Nobyembre
kaya nasabing isyu'y napag-uusapan
kinauukulan ba'y anong masasabi
upang gawang pang-aabuso'y mabawasan

kahit man lang sa tula'y aking maihatid
ang pag-aalala sa ganyang mga kaso
kahit man sa pagtula'y aking mapabatid
na mga bata'y di dapat inaabuso

naiisip kong maging ganap na tungkulin
bilang aktibista't makata'y maging misyon
Convention on the Rights of the Child ay isalin
sa wikang Filipino, ito'y nilalayon

malathala bilang pamplet o isaaklat
at maipamahagi sa maraming tao
nawa, masang Pilipino ito'y mabuklat
upang mapakilos sila hinggil sa isyu

11.03.2024